Wydział Teologiczny Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1919-1948 ks. Tadeusz Krahel

Po wydaniu w październiku 2024 roku książki Ratowanie Żydów przez duchowieństwo katolickie archidiecezji wileńskiej w czasie okupacji niemieckiej (1941 – 1944) ukazała się kolejna publikacja ks. dr. Tadeusza Krahela Wydział Teologiczny Uniwersytetu Stefana Batorego 1919 – 1948.  

Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie został wskrzeszony dekretem naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego 28 sierpnia 1919 roku. Uczelnia miała mieć sześć wydziałów, w tym teologiczny.

Opracowując zarys dziejów Wydziału Teologiczne ks. dr Tadeusz Krahel korzystał m.in. ze zbiorów Litewskiego Centralnego Archiwum Państwowego, Biblioteki Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich oraz Archiwum Archidiecezjalnego w Białymstoku. W efekcie, jak wskazuje sam autor we wstępie: „Prezentowana historia Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie jest wprowadzeniem do publikacji źródeł i materiałów odnoszących się do tego fakultetu wileńskiej uczelni. Dlatego ma swoją specyfikę. Nie porusza wszystkich związanych z tym kwestii, jak np. tematyki wykładów, życia społecznego i religijnego studentów, warunków bytowych społeczności wydziałowej, działalności organizacji i stowarzyszeń akademickich. Pokazuje trudne losy tego wydziału na tle dramatycznych losów całej uczelni”

W pierwszej części publikacja zawiera tematykę Wydziału Teologicznego w latach 1919 – 1939 oraz 1939 – 1948. W drugiej przedstawia biogramy profesorów i wykładowców: profesorów zwyczajnych, profesorów nadzwyczajnych, zastępców profesorów (docentów, zastępców profesorów bez habilitacji oraz prowadzących wykłady zlecone i asystentów). Warto zauważyć, że wśród dwudziestu siedmiu zaprezentowanych biogramów byłych profesorów i wykładowców Wydziału Teologicznego USB, sześciu zostało po drugiej wojnie światowej biskupami a dwóch wyniesiono na ołtarze Kościoła katolickiego.